Olielamp

Olielamp: kiezen op basis van het gebruik, de brandstof en de lichtsterkte

Een olielamp produceert licht door de verbranding van een vloeistof die via capillariteit in een lont wordt aangevoerd. Het principe is niet veranderd sinds de talglampen uit het Neolithicum, maar de materialen, brandstoffen en doorstroomsnelheden zijn in de loop van millennia verfijnd. Tegenwoordig is de markt verdeeld in twee duidelijk verschillende categorieën: decoratieve binnenlampen die werken op vloeibare paraffineolie, en stormlantaarns die zijn ontworpen voor buitengebruik of bij stroomuitval.

Paraffineolie of kerosine: de keuze van de brandstof is bepalend

Vloeibare paraffineolie (ook wel witte olie of ontgeurde lampolie genoemd) is tegenwoordig de standaardbrandstof voor binnenlampen. Ze brandt schoon, zonder waarneembare geur tijdens het gebruik, met een verbruik dat schommelt tussen 15 en 30 ml per uur, afhankelijk van de lengte van de lont. Het is bij kamertemperatuur niet ontvlambaar (vlampunt rond 61 °C volgens de norm EN 14066), waardoor het aanzienlijk veiliger is om op te slaan dan traditionele kerosine.

Kerosine (lampolie) blijft de brandstof voor stormlampen van het type Feuerhand of Dietz, twee fabrikanten die deze producten respectievelijk sinds 1893 en 1840 produceren. Deze lampen verbruiken ongeveer 40 tot 60 ml per uur en zijn bestand tegen wind en regen dankzij hun gesloten reservoir en buisvormige glas. Voor gebruik op de camping, op de bouwplaats of als noodvoorziening bij stroomuitval zijn ze qua autonome brandduur ongeëvenaard: een reservoir van 150 ml gaat bij nominaal vermogen 3 tot 4 uur mee.

Decoratieve olielamp voor binnenshuis: geblazen glas, messing en verwisselbare reservoirs

Decoratieve lampen worden vooral gekenmerkt door hun reservoir, dat zichtbaar is en vaak extra wordt benadrukt. Bij de modellen van handgeblazen glas is het oliepeil zichtbaar en verspreiden ze een licht amberkleurig licht. De versies van gepatineerd messing of koper volgen de stijl van de 19e-eeuwse petroleumlampen, met een brander met een platte lont van 1 cm of 1,5 cm, afhankelijk van het model. De breedte van de lont bepaalt rechtstreeks het vlamoppervlak en dus de lichtsterkte: een platte lont van 2,5 cm kan het equivalent van 12 tot 15 watt aan warm licht produceren, voldoende om een tafel voor 6 personen te verlichten.

De diameter van de brander is niet universeel. Branderdiameters van 14 mm en 20 mm komen het meest voor, maar controleer de compatibiliteit voordat u een vervangend model koopt om onaangename verrassingen te voorkomen. De platte katoenen lonten zijn binnen 2 minuten te vervangen, kosten minder dan een euro per stuk en moeten recht (niet schuin) worden afgesneden voor een stabiele vlam zonder hete plekken.

Olielamp voor het terras en buitengebruik: citroengras, bio-ethanol en waterdichtheid

Voor buiten zijn twee varianten het overwegen waard. Fakkels en tuinlampen op citroengrasolie combineren verlichting met het afweren van muggen binnen een straal van ongeveer 3 meter — een bescheiden maar reëel resultaat. Hun reservoir moet groot genoeg zijn (minimaal 200 ml) om een avond mee te gaan zonder bij te vullen, en de vlamkap moet stabiel zijn: een fakkellamp die omvalt met een olielampje vormt een reëel brandgevaar op een houten terras.

Bio-ethanollampen vallen qua gebruik in dezelfde categorie, maar werken anders: geen lont, een brander met directe verdamping, een hogere en levendigere vlam. Het verbruik ligt tussen de 200 en 400 ml/uur, afhankelijk van de brander, en de afgegeven warmte is veel groter dan die van een paraffine-lamp. Voor puur decoratief gebruik buitenshuis zijn ze zeer geschikt. Voor een slecht geventileerde binnenruimte vereisen ze een ruimte van minimaal 20 m² en een opening naar buiten.

Selectiecriteria afhankelijk van uw gebruik

• Decoratief gebruik op tafel: glazen reservoir 150-300 ml, platte lont 1-1,5 cm, witte paraffineolie, schroefbare messingbrander
• Langdurige brandduur (kamperen, stroomuitval): Feuerhand 276 of Dietz 76 stormlantaarn op kerosine, stalen reservoir, ronde lont 7/8″, windbestendig tot windkracht 8
• Muggenvrij terras: citronella-fakkel met verzwaarde voet, reservoir ≥ 200 ml, geïntegreerde windscherm, minimale veiligheidsafstand van 50 cm tot brandbare materialen

Onderhoud van een olielamp: lont, reservoir en brander

Een lamp die roet vormt, zwarte rook produceert of naar verbrand ruikt, duidt bijna altijd op een te hoge lont (meer dan 3 mm zichtbare vlam boven de brander) of een aan het oppervlak verkoolde lont. Dit is binnen 10 seconden verholpen: de lont naar beneden duwen, blazen en het verkoolde uiteinde met een schaar afknippen. Laat een lont nooit tot aan de rand van de brander branden: de hitte beschadigt het reservoir en kan gehard glas doen barsten.

Het reservoir moet om de 2 à 3 maanden met 70°-alcohol worden schoongemaakt als de lamp regelmatig wordt gebruikt. De resten van gepolymeriseerde paraffine op de bodem van het reservoir blokkeren de capillaire werking van de lont en verminderen de lichtsterkte geleidelijk, vaak zonder dat de gebruiker de oorzaak ervan doorheeft. Een schoon reservoir en een nieuwe lont volstaan in 90% van de gevallen om een oude lamp weer in optimale staat te brengen.

Compatibiliteit tussen merken en branders

Op de markt zijn vervangende branders verkrijgbaar voor vrijwel alle standaardhalsen (hals met schroefdraad van 20 mm, ook wel „Amerikaanse hals“ genoemd, en korte hals van 14 mm, ook wel „Europese hals“ genoemd). Lampen met het merk Paulmann, Höfats of Firefly maken gebruik van merkgebonden, niet-uitwisselbare branders, wat betekent dat de onderdelen rechtstreeks bij de fabrikant moeten worden besteld. Voor oudere modellen zonder herkenbaar merk blijft het meten van de binnendiameter van de hals met een schuifmaat de enige betrouwbare methode voordat u een brander bestelt.